Kościół Rzymskokatolicki pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski

Parafia rzymskokatolicka należąca do dekanatu Hajnówka, diecezji drohiczyńskiej, metropolii białostockiej.

Parafia została erygowana 23 września 1957 roku.

Została wydzielona z parafii Kleszczele.

Kościół został poświęcony 21 września 1958 roku. Staraniem ks. Władysława Siekierko, pierwszego proboszcza w Czeremsze, w 1957 roku rozpoczęto prace przy budowie nowej świątyni. Polegały one na przebudowaniu zrujnowanej przez działania wojenne kamienicy Natalii Goworowskiej na potrzeby kościoła i plebanii. Pracami kierował brat księdza proboszcza inż. arch. Lucjan Siekierko. Poświęcenia nowego kościoła parafialnego pw. Matki Bożej Królowej Polski w dniu 21 września 1958 roku dokonał ks. prał. Bronisław Kiełbasa, dziekan bielski. Uroczystej konsekracji dokonał 21 września 1971 r. (XVI Niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego) bp Władysław Jędruszuk (1918-94), administrator apostolski diecezji pińskiej (1967-91). W latach 1986-89 zostały wstawione metalowe okna i witraże, pod kierunkiem ks. Mariana Wyszkowskiego (proboszcza w latach 1986-89). W 1994 r. staraniem ks. Henryka Bałdygi ogrodzono nowy cmentarz grzebalny.

Obok kościoła stoi dzwonnica metalowej konstrukcji, zbudowana w 1969 r. przez ks. Alfonsa Trochimiaka (1934-96), ówczesnego proboszcza (1965-70).

Cerkiew Matki Bożej Miłującej w Czeremsze

Prawosławna cerkiew Matki Bożej Miłującej jest świątynią parafialną w Czeremsze i należy do dekanatu Kleszczele diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Parafia prawosławna w Czeremsze została utworzona w 1986 roku, wyodrębniając się z parafii św. Barbary w Kuzawie. Początkowo funkcję świątyni parafialnej pełniła cerkiew cmentarna Świętych Kosmy i Damiana w Czeremsze-Wsi. Budowę obecnej cerkwi rozpoczęto 11 października 1987 roku od poświęcenia kamienia węgielnego. Projekt świątyni opracował architekt Michał Bałasz. Do czasu zakończenia budowy nabożeństwa odprawiano w tymczasowej kaplicy, a pierwsza liturgia w nowo wznoszonym obiekcie odbyła się w 1991 roku. Uroczystej konsekracji cerkwi dokonał w czerwcu 1995 roku metropolita warszawski i całej Polski Bazyli.

Wnętrze świątyni zdobi czterorzędowy ikonostas wykonany przez Michała Wojtkowicza z Bielska Podlaskiego. Autorem fresków jest Jarosław Wiszenko z Mielnika, który współpracował z Andrejem Świrydenką z Symferopola. W 2002 roku biskup bielski Grzegorz poświęcił cerkiewną chrzcielnicę ozdobioną ikonami namalowanymi przez uczniów miejscowej szkoły podstawowej pod kierunkiem Sergiusza Smyka – autora wielu ikon znajdujących się w świątyni.

Cerkiew została poświęcona atoskiej ikonie Matki Bożej „Miłującej”, której święto obchodzone jest 24 czerwca. Szczególnym kultem otaczana jest również ikona Matki Bożej „Nieoczekiwana Radość”. Świątynia wyróżnia się oryginalną, współczesną architekturą z charakterystycznym dachem i smukłą wieżyczką, dzięki czemu stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów sakralnych Czeremchy.

 

Cerkiew pod wezwaniem Świętej Barbary w Kuzawie

Prawosławna cerkiew parafialna w Kuzawie. Należy do dekanatu Kleszczele diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Cerkiew Położenia Ryzy Najświętszej Bogurodzicy w Kuzawie została wzniesiona w 1828 roku. Obok świątyni znajdował się cmentarz, który decyzją ówczesnych władz został zamknięty w 1868 roku. Wiadomo również, że w 1900 roku Kuzawa liczyła 228 mieszkańców.

Podczas wojen napoleońskich cerkiew została zniszczona. Jeszcze w XIX wieku w jej miejscu wzniesiono nową, drewnianą świątynię poświęconą św. Tekli. Niestety, również ona nie przetrwała – w czasie pożaru, który strawił Kuzawę w 1914 roku, drewniana cerkiew kryta strzechą uległa zniszczeniu.

Okres międzywojenny nie sprzyjał odbudowie cerkwi. Mimo to wierni pragnęli mieć własne miejsce modlitwy. Zastosowano więc pewien fortel: zamiast cerkwi postanowiono zbudować pomnik poświęcony Józefowi Piłsudskiemu. Władze wyraziły zgodę na budowę drewnianej kaplicy, tłumacząc jej powstanie potrzebą "wznoszenia modlitw za duszę Marszałka". I tak 11 maja 1936 roku wyświęcono cerkiew św. Barbary, która służyła wiernym aż do 1977 roku.

W 1964 roku do parafii w Kleszczelach, której filią była Kuzawa, został skierowany o. Mikołaj Kiełbaszewski – duchowny pełen zapału, a jak pokazała przyszłość – także odwagi. Drewniana cerkiew św. Barbary nie odpowiadała już potrzebom wspólnoty. O. Mikołaj uzyskał zgodę władz na "obudowanie drewnianych ścian cegłą", jednak w rzeczywistości przeprowadzono znacznie większą rozbudowę świątyni. Budynek powiększono zarówno na długość, jak i na szerokość. Metropolita Bazyli oraz o. Mikołaj musieli zmierzyć się z wieloma trudnościami – byli nie tylko blokowani przez administrację, ale też nachodzeni przez Służbę Bezpieczeństwa. Mimo przeszkód, dzięki determinacji i wsparciu wiernych, nową murowaną cerkiew udało się wyświęcić w 1980 roku. W kolejnym roku rozpoczęto budowę cerkwi św. Anny w pobliskiej Wólce Terechowskiej.

Rok 1984 przyniósł ważne wydarzenie – powstanie samodzielnej parafii. Oprócz Kuzawy, objęła ona także wieś Czeremcha, osadę Czeremcha, Wólkę Terechowską, Repczyce i Gajki. Pierwszym proboszczem został o. Mirosław Oreszuk. Już po dwóch latach, w obrębie nowej parafii wyodrębniono kolejną jednostkę – parafię przy cerkwi cmentarnej w Czeremsze. Od tego czasu parafia obejmuje Kuzawę, Repczyce i Wólkę Terechowską. Jej kolejnymi proboszczami byli ojcowie: Jerzy Krysiak, Stanisław Strach oraz Jerzy Kulik.

Święta:

  • Położenie Szaty Matki Bożej – 15 lipca (2 lipca według starego stylu);
  • Uroczystość św. Tekli – 7 października (24 września według starego stylu);
  • Uroczystość patronalna św. Barbary – 17 grudnia (4 grudnia według starego stylu).

 

Cerkiew cmentarna św. Apostoła Jana Teologa w Połowcach

Prawosławna cerkiew cmentarna św. Apostoła Jana Teologa w Połowcach należy do parafii Opieki Matki Bożej w Zubaczach. Jest częścią dekanatu Kleszczele diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Świątynia znajduje się na miejscowym cmentarzu prawosławnym, założonym po II wojnie światowej w związku ze zmianą przebiegu granicy polsko-radzieckiej. Dotychczasowy cmentarz pozostał po stronie Białoruskiej SRR, co wymusiło utworzenie nowej nekropolii. Cerkiew mieści się w dawnym budynku mieszkalnym, który w 1966 roku został zaadaptowany na potrzeby kultu prawosławnego.

Doroczne święto patronalne ku czci św. Apostoła Jana Teologa obchodzone jest 21 maja (8 maja według kalendarza juliańskiego).

 

Cerkiew cmentarna św. Anny w Wólce Terechowskiej

Prawosławna cerkiew cmentarna św. Anny w Wólce Terechowskiej należy do parafii św. Barbary w Kuzawie. Jest częścią dekanatu Kleszczele diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Świątynia usytuowana jest na miejscowym cmentarzu prawosławnym. Została wzniesiona w latach 1981–1984 i uroczyście konsekrowana 6 sierpnia 1984 roku. Doroczne święto patronalne obchodzone jest 7 sierpnia (25 lipca według kalendarza juliańskiego).

Cerkiew wyróżnia się nie tylko architekturą, ale również lokalnymi przekazami i ciekawostkami. Na wieży świątyni znajdował się niegdyś zegar, który niezmiennie wskazywał godzinę dziewiątą. Obecnie jego tarcza jest zasłonięta deskami. Z kolei krzyż wieńczący kopułę nosi ślady uszkodzeń. Według miejscowej tradycji zostały one spowodowane przez niemieckiego żołnierza w czasie II wojny światowej.